Các Giải Pháp Khử Trùng Nước Thải Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp và Nhà Máy

Khử trùng nước thải là công đoạn bắt buộc trong hệ thống xử lý nước thải, nhằm loại bỏ vi sinh vật gây bệnh trước khi tái sử dụng hoặc xả ra môi trường. Việc lựa chọn giải pháp khử trùng phù hợp không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật, mà còn tối ưu chi phí vận hành và hạn chế rủi ro môi trường.

Bài viết dưới đây Indobio đã  tổng hợp các phương pháp khử trùng nước thải hiệu quả nhất hiện nay, phân tích ưu và nhược điểm, phạm vi ứng dụng và kinh nghiệm thực tế khi triển khai cho doanh nghiệp, nhà máy.

Khử trùng nước thải là gì? Vì sao doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện

Khử trùng nước thải là quá trình tiêu diệt hoặc ức chế vi sinh vật gây bệnh (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng…) còn tồn tại sau các bước xử lý sinh học – hóa lý.

Nếu nước thải không được khử trùng đạt chuẩn, doanh nghiệp có thể đối mặt với các rủi ro nghiêm trọng:

• Ô nhiễm nguồn tiếp nhận (sông, hồ, kênh rạch, biển)
• Lây lan dịch bệnh qua đường nước (tả, thương hàn, viêm gan…)
• Ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng
• Vi phạm QCVN, bị xử phạt hành chính hoặc đình chỉ hoạt động

Vì vậy, khử trùng nước thải không phải lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc trong mọi hệ thống xử lý nước thải hiện nay.

Tiêu chuẩn khử trùng nước thải tại Việt Nam hiện hành

Tùy theo nguồn phát sinh, nước thải sau xử lý phải đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về vi sinh:

• QCVN 14:2025/BTNMT – Nước thải sinh hoạt
• QCVN 40:2025/BTNMT – Nước thải công nghiệp
• QCVN 28:2010/BTNMT – Nước thải y tế

Các quy chuẩn này quy định giới hạn cho:

• Coliform
• E.coli
• Vi khuẩn gây bệnh khác

Trên thực tế, khâu khử trùng thường là “điểm nghẽn” khiến nhiều hệ thống không đạt QCVN, dù các công đoạn trước đó vận hành tốt.

Các phương pháp khử trùng nước thải phổ biến hiện nay

1. Khử trùng nước thải bằng Clo và hợp chất Clo

Nguyên lý:
Clo (Cl₂) hoặc các hợp chất như NaOCl, Ca(OCl)₂ khi hòa tan trong nước tạo thành axit hypochlorous (HOCl) – một chất oxy hóa mạnh có khả năng phá vỡ cấu trúc tế bào vi sinh vật.

Ưu điểm:

• Hiệu quả cao, dễ áp dụng
• Chi phí đầu tư và vận hành thấp
• Phù hợp cho hệ thống quy mô vừa – lớn

Nhược điểm:

• Hiệu quả phụ thuộc pH, nhiệt độ và chất hữu cơ
• Có nguy cơ tạo sản phẩm phụ độc hại
• Cần kiểm soát dư lượng clo sau xử lý

Ứng dụng thực tế:
Phổ biến trong hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt, khu công nghiệp, nhà máy có yêu cầu giải pháp kinh tế – ổn định.

2. Khử trùng nước thải bằng tia UV

Nguyên lý:
Tia UV (bước sóng 254 nm) phá hủy DNA/RNA của vi sinh vật, khiến chúng không thể sinh sản và tồn tại.

Ưu điểm:

• Thời gian khử trùng nhanh
• Không sử dụng hóa chất
• Không tạo sản phẩm phụ
• Không làm thay đổi mùi, màu, pH nước

Nhược điểm:

• Chi phí đầu tư cao
• Hiệu quả giảm mạnh khi nước có độ đục, TSS cao
• Cần bảo trì đèn định kỳ

Ứng dụng:
Phù hợp với nước thải đã xử lý tốt (độ trong cao), hệ thống cần chất lượng đầu ra cao, không cho phép dư hóa chất.

3. Khử trùng nước thải bằng Ozone (O₃)

Nguyên lý:
Ozone là chất oxy hóa cực mạnh, phá vỡ màng tế bào vi sinh vật và các hợp chất hữu cơ khó phân hủy.

Ưu điểm:

• Hiệu quả khử trùng rất cao
• Khử mùi, khử màu, tăng DO
• Không để lại dư lượng hóa chất

Nhược điểm:

• Chi phí đầu tư và vận hành lớn
• Yêu cầu kỹ thuật vận hành cao

Ứng dụng:
Nhà máy quy mô lớn, ngành thực phẩm, dệt nhuộm, hoặc hệ thống yêu cầu nước đầu ra chất lượng cao.

4. Khử trùng nước thải bằng nhiệt

Nguyên lý:
Gia nhiệt nước thải lên 100–120°C để tiêu diệt vi sinh vật và bào tử.

Ưu điểm:

• Hiệu quả gần như tuyệt đối
• Không phát sinh sản phẩm phụ

Nhược điểm:

• Tiêu tốn năng lượng lớn
• Không phù hợp công suất lớn

Ứng dụng:
Nước thải y tế, phòng thí nghiệm, cơ sở nghiên cứu sinh học.

5. Các công nghệ khử trùng nâng cao khác

• Lọc màng (MF, UF, NF): Hiệu quả cao, chi phí lớn, dễ nghẹt màng
• Khử trùng điện hóa: Hiệu quả tốt, đầu tư thiết bị cao
• Khử trùng siêu âm: Hiệu quả trung bình, tiêu hao năng lượng
• Khử trùng sinh học: Thân thiện môi trường, nhưng thời gian xử lý dài

Bảng so sánh các phương pháp khử trùng nước thải

Doanh nghiệp nên chọn phương pháp khử trùng nào?

Theo kinh nghiệm triển khai thực tế, không có phương pháp nào “tốt nhất cho mọi hệ thống”. Việc lựa chọn cần dựa trên:

• Loại nước thải (sinh hoạt, công nghiệp, y tế)
• Công suất hệ thống
• Yêu cầu QCVN đầu ra
• Ngân sách đầu tư và vận hành
• Mức độ chấp nhận rủi ro hóa chất

Trong nhiều trường hợp, kết hợp nhiều phương pháp (ví dụ: lọc + UV, hoặc clo + khử clo) sẽ mang lại hiệu quả tối ưu hơn.

Kinh nghiệm thực tế khi vận hành hệ thống khử trùng nước thải

• Không bỏ qua bước test vi sinh sau khử trùng
• Tránh lạm dụng clo gây vượt ngưỡng dư lượng
• Đảm bảo nước đầu vào UV có độ trong phù hợp
• Bảo trì định kỳ thiết bị khử trùng
• Luôn dự phòng phương án khi tải lượng vi sinh tăng đột biến

Khử trùng nước thải là tuyến phòng vệ cuối cùng bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc lựa chọn đúng giải pháp khử trùng phù hợp với đặc thù doanh nghiệp sẽ giúp hệ thống vận hành ổn định, đạt chuẩn xả thải và tối ưu chi phí dài hạn.