Độ ẩm đất là gì? Mẹo giữ độ ẩm đất ổn định

By Quản Trị | 05/05/2025 |

Độ ẩm đất là một yếu tố vô cùng quan trọng đảm bảo sự sinh trưởng và phát triển khỏe mạnh của cây trồng. Trong bài viết này, Indobio sẽ giới thiệu tầm quan trọng của độ ẩm đối với đất và các thiết bị đo chính xác từ Takemura và Takagi.

Độ ẩm đất là gì?

Độ ẩm đất là tỷ lệ nước có trong đất, bao gồm độ ẩm rễ và độ ẩm bề mặt. Nó thường được đo bằng phần trăm dựa trên lượng nước mà đất có thể giữ. Mức độ ẩm đất thay đổi thường xuyên vì nó phụ thuộc vào loại đất, cây trồng và điều kiện thời tiết.

Công thức tính độ ẩm đất

Trong đó:

Wt : khối lượng đất ướt (g)
Wd: Khối lượng đất khô sau khi sấy

Tầm quan trọng của độ ẩm đất trong nông nghiệp

Độ ẩm đất đóng vai trò rất lớn trong quá trình sinh trưởng của cây trồng. Một số ảnh hưởng chính của độ ẩm đất đối với cây trồng bao gồm:

Ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây

Nếu đất khô, cây cần đóng khí khổng để giảm khả năng thoát hơi nước. Khi đó, quá trình quang hợp bị trì trệ do tốc độ cố định CO2 và carbohydrate bị giảm. Ngoài ra, cây thiếu nước thường trở nên còi cọc, thấp hơn so với những cây bình thường.
Khi đất quá ẩm, lượng oxy xung quanh đất thấp, rễ thiếu oxy và hô hấp bị rối loạn. Cây dễ bị stress khi tích tụ các hormon ức chế và ethylene, khiến cây bị héo dù đất ướt.

Ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng

Nước hòa tan các chất dinh dưỡng có trong đất, và cây trồng hấp thụ chúng thông qua rễ.

Khi đất quá khô, cây trồng tốn nhiều năng lượng để hút chất dinh dưỡng, đồng thời các dòng ion khoáng chất có thể khó hòa tan, dễ dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng dù bón đủ chất.
Ngược lại, khi đất quá ẩm, rễ cây dễ xảy ra thiếu oxy do môi trường yếm khí, việc hấp thụ bị cản trở do cạnh tranh ion và dễ tích tụ các khí độc như H2S, CH4.

Liên quan đến việc lên kế hoạch tưới tiêu và thoát nước

Kiểm soát độ ẩm trong đất giúp nông dân lên kế hoạch tưới tiêu hợp lý, tránh lãng phí nước và đảm bảo cây trồng luôn có đủ độ ẩm cần thiết. Ngoài ra, việc kiểm soát độ ẩm cũng góp phần quan trọng trong bảo vệ nguồn tài nguyên nước và tránh các vấn đề liên quan đến hạn hán, ngập lụt.

Độ ẩm đất thích hợp cho cây trồng là bao nhiêu?

Độ ẩm của đất thích hợp cho hầu hết các loại cây trồng nằm trong khoảng từ 60% – 80%. Giá trị dưới đây tham khảo cho một số loại cây trồng phổ biến:

Cây thân gỗ, hoa và cây bụi: 21%-40%
Rau củ: 41%-80%
Cà phê, tiêu: 60-70%
Lúa: 70-80%

Việc duy trì độ ẩm trong giới hạn lý tưởng giúp cây trồng đạt năng suất cao, chất lượng tốt.

Cách kiểm tra độ ẩm đất nhanh chóng

Độ ẩm đất có thể được kiểm tra bằng nhiều cách khác nhau từ thủ công đến thiết bị chuyên dụng.

Phương pháp thủ công

Cách đơn giản được nhiều nông dân sử dụng là dùng tay nắm chặt để cảm nhận độ dính và khả năng kết nối giữa các khối đất:

Bóp ra nước: Đất quá ướt
Nắm thành cục, không vỡ: đất ẩm
Thành khối nhưng dễ vỡ: đất thiếu ẩm nhẹ
Bị vỡ: đất quá khô

Phương pháp này cho phép đánh giá nhanh, đơn giản, không tốn chi phí, nhưng không chính xác, phụ thuộc phần lớn vào kinh nghiệm, thích hợp để đánh giá nhanh tình trạng đất

Thiết bị chuyên dụng

Sử dụng các thiết bị đo độ ẩm đất điện tử và cơ học như máy và bút đo, cắm trực tiếp đầu dò vào đất. Máy sẽ tự động đo và hiển thị kết quả chính xác trên màn hình. Các thiết bị kiểm tra nhanh độ ẩm đất dưới đây sẽ hỗ trợ bạn trong công tác này:

Thiết bị	Mã sản phẩm	Ưu điểm
Takemura	DM-13 DM-15	– Đo nhanh chóng và chính xác. – Không sử dụng pin – Độ bền cao, phù hợp với môi trường nông nghiệp khắc nghiệt.
Takagi	2063400	– Đo được nhiều chỉ tiêu (độ ẩm, pH, nhiệt độ, ánh sáng). – Kỹ thuật số, dễ đọc. – Đầu dò dạng bút nhỏ gọn

Phương pháp này cho phép kiểm tra chính xác hơn, nhưng cần mất chi phí đầu tư.

Phương pháp sấy khô

Phương pháp này dựa trên khái niệm về độ ẩm đất. Đầu tiên đo khối lượng mẫu đất cần kiểm tra. Sau đó, sấy mẫu đất trong lò ở khoảng 105 °C cho đến khi khối lượng đất đã ổn định. Sau đó tính toán theo công thức tính độ ẩm đất.

Phương pháp này thường được sử dụng trong nghiên cứu khoa học và phòng thí nghiệm, không có tính ứng dụng cao vì tốn nhiều thời gian và chi phí.

Mẹo giữ độ ẩm đất ổn định

Để duy trì độ ẩm đất ổn định, người nông dân có thể áp dụng các phương pháp sau:

Sử dụng rơm rạ, vỏ trấu,… để phủ lên bề mặt đất, giúp hạn chế sự bốc hơi nước và giữ mát cho cây
Nên tưới nước khi đất cần độ ẩm, tưới sâu và hạn chế tới nhiều lần.
Bón thêm phân hữu cơ giúp đất giữ nước tốt hơn và cung cấp chất dinh dưỡng cho cây.
Trồng cây che bóng mát để hạn chế ánh nắng trực tiếp, giúp đất giữ ẩm lâu hơn.
Thực hiện kiểm tra độ ẩm đất thường xuyên để kịp thời cung cấp nước hợp lý cho cây trồng.

Độ ẩm đất là yếu tố quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Việc duy trì độ ẩm đất hợp lý sẽ giúp tăng năng suất, chất lượng nông sản và tiết kiệm chi phí vận hành.

Posted in Tin tức